REKLAMA


 

REKLAMA


 

Wspólnie można więcej geralt/www.pixabay.com

„Teoretyk i praktyk europejskiego lobbingu Rinus van Schendelen uważa, że o skuteczości lobbingu decyduje umiejętne zarządzanie i wykorzystanie synergii pomiędzy trzema składowymi”. Pisze dr hab. Małgorzata Molęda-Zdziech, dyrektorka Biura Promocji Nauki PolSCA PAN w Brukseli.

 

Moleda_Malgorzata

Autorką tekstu jest

dr hab. Małgorzata Molęda-Zdziech

Biuro Promocji Nauki PolSCA PAN w Brukseli
e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.  

 

Dr hab. Małgorzata Molęda-Zdziech jest socjolożką i politolożką. W 2003 r. obroniła pracę doktorską „Lobbing i jego wzory. Polskie poszukiwania” na Wydziale Filozofii i Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego. W 2014 r. uzyskała habilitację w zakresie nauk społecznych na Wydziale Nauk Społecznych Uniwersytetu Wrocławskiego w oparciu o książkę „Czas celebrytów. Mediatyzacja życia publicznego”. Odznaczona francuskim orderem Palm Akademickich. Jest dyrektorką Biura Promocji Nauki PolSCA PAN w Brukseli.

 


Socjologowie, opisując zbiorowości, często korzystają z klasycznego rozróżnienia Ferdinanda Tönniesa na wspólnotę i zrzeszenie. Różnica dotyczy różnego typu więzi społecznych. We wspólnocie więzi są wytwarzane na podstawie pokrewieństwa, braterstwa, bliskości emocjonalnej. Mechanizmem kontroli społecznej są tu zwyczaj i tradycja.

 

Inaczej dzieje się w przypadku zrzeszenia czy stowarzyszenia, w którym więź społeczna jest wytwarzana. Jak pisał Jerzy Szacki, stowarzyszenie „zawiązuje się w intencji urzeczywistnienia określonego zamiaru, zaspokojenia określonego interesu, uświadomionego sobie wcześniej, przed próbą zjednoczenia i współdziałania”. Kontrola społeczna jest sprawowana poprzez nacisk opinii publicznej i system prawny.

 

Właśnie tak rozumiana kategoria zrzeszenia jest pomocna w rozumieniu lobbingu zarówno na forum narodowym, jak i Unii Europejskiej. Przyjrzyjmy się zatem działalności grup interesu w Brukseli, nazywanej często przez publicystów drugą po Waszyngtonie stolicą lobbingu. Lobbyści, rzecznicy interesów, interesariusze to pojęcia, które w unijnym kontekście stosowane są jako synonimy.

 

Ramy regulacyjne dla działań lobbingowych w Unii Europejskiej dyskutowane były od lat 80. XX w., dopiero jednak w 2011 r. Parlament Europejski i Komisja Europejska utworzyły wspólny Rejestr służący przejrzystości (Transparency Register). Jest to system porządkujący wszystkie grupy interesu i samozatrudnionych konsultantów podejmujących działania w celu wywarcia wpływu na stanowienie prawa. Rejestracja w nim jest dobrowolna ale np. w odniesieniu do Komisji Europejskiej brak rejestracji oznacza brak spotkań z komisarzami, członkami gabinetu lub dyrektorami generalnymi.

 

Do listopada 2018 r. zarejestrowało się w nim 11924 podmiotów. Obejmują one sześć kategorii: firmy konsultingowe, kancelarie prawne oraz niezależni konsultanci (1226); zatrudnieni lobbyści oraz stowarzyszenia branżowe, przemysłowe i zawodowe (5899); organizacje pozarządowe (3147); ośrodki analityczne, instytucje naukowe i badawcze (924); organizacje reprezentujące kościoły i wspólnoty religijne (56) oraz organizacje reprezentujące władze lokalne (589). Ponad trzy czwarte wszystkich zarejestrowanych podmiotów ma siedzibę główną w UE (stan na 20 listopada 2018).

 

Biuro Promocji Nauki PolSCA PAN w Brukseli (Polish Science Contact Agency) – jedna z sześciu zagranicznych stacji naukowych Akademii – posiada osobowość prawną opartą na prawie belgijskim i figuruje w Rejestrze od 2016 r.

 

Biuro łączy świat europejskich decydentów, Polską Akademię Nauk oraz całe polskie środowisko naukowe. Działa we współpracy z Krajowym Punktem Kontaktowym Programów Badawczych Unii Europejskiej (KPK PB UE), odpowiedzialnym za nadzorowanie procesu pozyskiwania środków na badania z programów unijnych (programy ramowe, Horyzont 2020). W 2018 r. rozpoczęło działania rzecznicze (od ang. advocacy) w imieniu polskiego środowiska naukowego w Brukseli. Kontaktuje się z decydentami, czyli osobami przygotowującymi projekty i decydującymi o ostatecznym kształcie regulacji. Pozostaje w stałych kontaktach ze Stałym Przedstawicielstwem RP przy Unii Europejskiej oraz deputowanymi do Parlamentu Europejskiego, zwłaszcza tymi, którzy działają na rzecz nauki, innowacji i badań. Ważną grupą są Polacy pracujący przede wszystkim Komisji Europejskiej w Dyrekcji Generalnej ds. Badań i Innowacji (DG RTD).

 

Działania rzecznicze stowarzyszeń reprezentujących środowiska naukowe w Brukseli można sprowadzić do trzech typów: informacyjno-promocyjnych, ekspercko-lobbingowych oraz dyplomacji naukowej.

 

Działalność informacyjno-promocyjna to tradycyjne seminaria, konferencje. Tu nowym elementem pracy Biura jest dbanie o rozpoznawalność także w kraju. Stąd też decyzja o wzięciu udziału w Festiwalu Nauki w Pałacu Zjazdów i Konferencji PAN w Jabłonnie. Przygotowane zostały dwa wydarzenia: wykład popularyzujący belgijską frankofonię „ABC belgijskiej frankofonii” oraz dyskusja panelowa z udziałem stacji naukowej PAN z Paryża: „Dyplomacja naukowa w praktyce – czyli jak działają zagraniczne stacje naukowe PAN?”. Ważną formą aktywności Biura jest udział w organizacji wizyt studyjnych przedstawicieli środowiska naukowego w Polsce. Jako przykład mogą posłużyć wizyty rektorów uczelni z Polski południowej, organizowane przez stowarzyszenie Pro Silesia, decydentów z uczelni województwa warmińsko-olsztyńskiego czy kadry akademickiej z uczelni województwa zachodniopomorskiego i lubuskiego. Biuro PolSCA zadebiutowało również na Europejskim Forum Nowych Idei w Sopocie – moderowałam tam panel „Polski lobbing w Brukseli – jak zniwelować przepaść pomiędzy nowymi i starymi członkami UE?”, a także uczestniczyłam w debacie „Polscy liderzy zmian – jak Polacy pchną świat do przodu w XXI wieku?”.

 

Prace ekspercko-lobbingowe dotyczą przede wszystkim budowania europejskiej przestrzeni naukowo-badawczej, co z kolei wymaga tworzenia odpowiednich ram europejskiej polityki naukowej, które powstają w wyniku współpracy z reprezentacjami państw narodowych i środowisk naukowych. Dlatego nie tylko warto, ale nawet należy być na miejscu i aktywnie włączać się w toczący się proces decyzyjny. Biuro PolSCA działa w sieci IGLO (ang. Informal Group of RTD Liaison Offices), nieformalnym zrzeszeniu 30 organizacji non profit zajmujących się kwestiami badań i innowacji. PolSCA pozostaje w stałym, roboczym kontakcie z siecią V4, skupiającą biura do spraw nauki, innowacji z państw Grupy Wyszehradzkiej. Wspólnie organizujemy dwa razy w roku szkolenia dla menedżerów programów badawczych.

 

Bierzemy także udział w procesie konsultacji ogłoszonym przez Komisję Europejską, dotyczącym 9. Programu Ramowego Badań, Rozwoju Technologicznego i Innowacji UE oraz misji badawczych, nowej propozycji z programu Horyzont Europa, nad którym obecnie toczą się prace. Biuro PolSCA organizuje również comiesięczne spotkania dla przedstawicielstw polskich regionów, do których czasami dołączają polskie organizacje gospodarcze, obecne w Brukseli.

 

Te działania stanowią bazę do dyplomacji naukowej.

 

W 2016 r. Komisja Europejska opublikowała dokumentOpen innovation, Open Science, Open to the World, w którym przedstawiła szeroką perspektywę dotyczącą europejskiej dyplomacji naukowej. Została zdefiniowana jako „wykorzystanie nauki do zapobiegania konfliktom i kryzysom, budowania polityki i poprawy stosunków międzynarodowych w obszarach konfliktów, w których uniwersalny język nauk może tworzyć nowe kanały komunikacji i budować zaufanie”. Można ją uznać za część dyplomacji publicznej. Globalne problemy, takie jak zmiany klimatyczne, szybkie zmiany technologiczne, konflikty oparte na wartościach kulturowych, wzrost nastrojów populistycznych wymagają wspólnych i wielopłaszczyznowych działań. Podmiotami, które mogą je realizować, są stacje zagraniczne PAN. To swoista sieć – zrzeszenie, można więc liczyć na efekt synergii i skali. Trzeba podjąć trud zbudowania ich spójnej marki, dbając przy tym o odrębność i zachowanie specyfiki każdej ze stacji, wynikającej z jej historii, specyfiki i kontekstu, w którym działa.

 

Teoretyk i praktyk europejskiego lobbingu Rinus van Schendelen uważa, że o skuteczości lobbingu decyduje umiejętne zarządzanie i wykorzystanie synergii pomiędzy trzema składowymi. To tzw. formuła 3P od angielskich słów people (ludzie), procedures (procedury) i position papers (stanowiska). Pierwsze oznacza kontakty, dostęp do źródeł informacji, co często decyduje o szybkości działania. Drugie to znajomość procesu decyzyjnego, specyfiki instytucji. Trzecie zaś – umiejętność przygotowania właściwych zarówno w formie, jak i w treści dokumentów, adekwatnych dla danego etapu procesu decyzyjnego. Stacje zagraniczne PAN dysponują wszystkimi trzema P. Warto z tego skorzystać.

 

Małgorzata Molęda-Zdziech

 

© Academia nr 3 (55) 2018

Oceń artykuł
(0 głosujących)

Tematy

agrofizyka antropologia jedzenia antropologia kultury antropologia społeczna archeologia archeometalurgia architektura Arctowski arteterapia astrofizyka astronomia badania interdyscyplinarne behawioryzm biochemia biologia biologia antaktyki biologia płci biotechnologia roślin borelioza botanika chemia chemia bioorganiczna chemia fizyczna chemia spożywcza cywilizacja demografia edukacja ekologia ekologia morza ekologia ssaków ekonomia energetyka energia odnawialna entomologia ERC 2018 etnolingwistyka etnomuzykologia etyka ewolucja fale grawitacyjne farmakologia filozofia finanse finansowanie nauki fizyka fizyka jądrowa gender genetyka geochemia środowiska geoekologia geofizyka geografia geologia geologia planetarna geoturystyka grafen historia historia idei historia literatury historia nauki historia sztuki humanistyka hydrogeologia hydrologia immunologia informatyka informatyka teoretyczna internet inżynieria inżynieria materiałowa inżynieria żywności język językoznawstwo kardiochirurgia klimatologia kobieta w nauce komentarz komunikacja kooperatyzm kosmologia kryptografia kryptologia kulinaria kultoznawstwo kultura kulturoznawstwo lingwistyka literatura literaturoznawstwo matematyka medycyna migracje mikrobiologia mineralogia mniejszości etniczne mniejszości narodowe modelowanie procesów geologicznych muzykologia mykologia na czasie nauka obywatelska neurobiologia neuropsychologia nowe członkinie PAN 2017 oceanografia ochrona przyrody orientalistyka ornitologia otolaryngologia paleobiologia paleobotanika paleogeografia paleolimnologia paleontologia palinologia parazytologia PIASt politologia polityka społeczna polska na biegunach prawo protonoterapia psychologia psychologia zwierząt punktoza Puszcza Białowieska robotyka rozmowa „Academii” seksualność slawistyka smog socjologia stratygrafia szczepienia sztuka technologia wieś w obiektywie wulkanologia zastosowania zdrowie zoologia zwierzęta źródła energii żywienie

Komentarze

O serwisie

Serwis naukowy prowadzony przez zespół magazynu Academia PAN.Academia Zapraszamy do przysyłania informacji o badaniach, aktualnie realizowanych projektach naukowych oraz imprezach popularyzujących naukę.

 

Dla użytkowników: Regulamin

Pliki cookies

Informujemy, że używamy ciasteczek (plików cookies) w celu gromadzenia danych statystycznych, emisji reklam oraz prawidłowego funkcjonowania niektórych elementów serwisu. Pliki te mogą być umieszczane na Państwa urządzeniach służących do odczytu stron, a korzystając z naszego serwisu wyrażacie Państwo zgodę na używanie cookies, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki.

Więcej informacji o celu używania i zmianie ustawień ciasteczek w przeglądarce: TUTAJ

Kontakt

  • pisz:

    Redakcja serwisu online
    Academia. Magazyn Polskiej Akademii Nauk
    PKiN, pl. Defilad 1, pok. 2110
    (XXI piętro)
    00-901 Warszawa

  • dzwoń:

    tel./fax (+48 22) 182 66 61 (62)

  • ślij:

    e-mail: academia@pan.pl