REKLAMA


 

REKLAMA


 

Michał Głowiński
o korzyściach ze starości

 

To od nas – staruszków, starców, staruchów
– zależy to, jak rozgrywamy i czym wypełniamy starość

W prasie XIX-wiecznej, nawet wychodzącej pod koniec stulecia, można było w kronice miejskiej przeczytać, że pięćdziesięcioletni starzec wpadł pod tramwaj konny i został poturbowany. Tak, pięćdziesięcioletni starzec! Nie omyliłem się, choć dzisiaj ta formuła brzmi niedorzecznie. Zapewne nikomu nie przyszłaby do głowy, oczywiście nie dlatego, że tramwaje konne od dawna nie istnieją. Starość stanowi kategorię w wysokim stopniu względną, zależna jest od warunków życia, rozwoju medycyny, a także od wielu innych czynników.

 

Oczywiście nie przestała mieć różnego rodzaju niedogodności, ale ma też swoje przywileje, których bym nie lekceważył. Jednym z nich jest pamięć o czasach, które ludziom młodym wydają się epoką zamierzchłą. Pamięć długa, sprawiająca, że w pewnych sytuacjach świat ludzi starych jest – by tak powiedzieć – światem bez przypisów. Gdybym rozmawiał z rówieśnikiem, nie musiałbym w wielu wypadkach wyjaśniać, dlaczego ten skromny felieton tak właśnie, z pozoru bez sensu, zatytułowałem. Nie musiałbym tłumaczyć, skąd te słowa zaczerpnąłem, a także kim jest ów tajemniczy ktoś, kto tak uprzejmie klucz podaje. Mój rozmówca – osiemdziesięciolatek bez trudu by sobie przypomniał, że słowa te pochodzą z piosenki, którą Sława Przybylska śpiewa w znakomitym filmie Wojciecha Hasa „Pożegnania”, pochodzącym z roku 1958 (miałem wówczas lat 24). I nie miałby kłopotu ze wskazaniem podmiotu tej czynności. Oczywiście był to staruszek portier, to on właśnie obdarzył bohaterkę nie tylko kluczem, ale uśmiechem na dodatek.

 

Ile lat liczył sobie ów pracownik, że można było go określić mianem staruszka? Tego oczywiście nie wiemy i nigdy się nie dowiemy, nie ma powodu, byśmy oczekiwali precyzji w przypadku postaci, o której mówi się w piosence. Jednego wszakże możemy być pewni: w intencji reżysera, autorów słów i melodii, piosenkarki, a także tych wszystkich, którzy tę popularną piosenkę wówczas słyszeli, miał on więcej niż lat pięćdziesiąt. Gdyby chciano poinformować, że ktoś zakończył piątą dekadę swojego życia (lub wchodzi w szóstą), już wtedy mówiono by raczej o wieku średnim, z całą pewnością tak stałoby się dzisiaj.

 

Starość nie jest tylko kategorią biologiczną, daną raz na zawsze, niezmienną. Jest kategorią kulturową, i to od nas – staruszków, starców, staruchów – w jakiejś przynajmniej mierze zależy to, jak ją rozgrywamy i czym wypełniamy. I jak się zachowujemy w relacjach z ludźmi młodymi. To właśnie za sprawą tego, że jesteśmy osobami starymi, pamiętającymi to, co dla nich jest niedostępną, ale zajmującą przeszłością, możemy być osobami interesującymi, z którymi warto rozmawiać. Jestem przekonany, że kimś takim nie będzie osoba wiekowa, która naśladuje młodych i usiłuje udowodnić, iż niczym się od nich nie różni. To właśnie starość jest interesująca. Jak wielu czytelników gazet w moim wieku lekturę zaczynam od nekrologów. Zabrzmi to jak ponury paradoks, powiem jednak, że jest to lektura na swój sposób optymistyczna. Pokazuje bowiem triumf cywilizacji życia, bo przedłużyła się radykalnie średnia wieku, w którym wyprawiamy się na tamten świat, umieramy dużo starsi. A wśród podpisujących zawiadomienia coraz częściej pojawiają się prawnuki.

 

Prof. dr hab. Michał Głowiński

Instytut Badań Literackich

Polska Akademia Nauk, Warszawa

 

 

© Academia nr 3 (39) 2014 

 

 

 

Oceń artykuł
(2 głosujących)

Nie przeocz

Tematy

agrofizyka antropologia kultury antropologia społeczna archeologia archeometalurgia architektura Arctowski arteterapia astrofizyka astronomia badania interdyscyplinarne behawioryzm biochemia biologia biologia antaktyki biologia płci biotechnologia roślin borelioza botanika chemia chemia bioorganiczna chemia fizyczna chemia spożywcza cywilizacja demografia edukacja ekologia ekologia morza ekonomia energia odnawialna etnolingwistyka etnomuzykologia etyka ewolucja fale grawitacyjne farmakologia filozofia finansowanie nauki fizyka fizyka jądrowa gender genetyka geochemia środowiska geoekologia geofizyka geologia geologia planetarna geoturystyka grafen historia historia idei historia literatury historia nauki historia sztuki humanistyka hydrogeologia hydrologia informatyka informatyka teoretyczna internet inżynieria materiałowa język językoznawstwo klimatologia kobieta w nauce komunikacja kosmologia kryptografia kryptologia kulinaria kultoznawstwo kultura lingwistyka literatura matematyka medycyna migracje mikrobiologia mineralogia mniejszości etniczne mniejszości narodowe modelowanie procesów geologicznych muzykologia mykologia nauka obywatelska neurobiologia neuropsychologia nowe członkinie PAN 2017 ochrona przyrody orientalistyka ornitologia paleobiologia paleontologia palinologia parazytologia PIASt politologia polityka społeczna polska na biegunach prawo protonoterapia psychologia psychologia zwierząt Puszcza Białowieska robotyka rozmowa „Academii” seksualność smog socjologia szczepienia sztuka technologia wieś w obiektywie wulkanologia zastosowania zdrowie zoologia zwierzęta źródła energii żywienie

Komentarze

O serwisie

Serwis naukowy prowadzony przez zespół magazynu Academia PAN.Academia Zapraszamy do przysyłania informacji o badaniach, aktualnie realizowanych projektach naukowych oraz imprezach popularyzujących naukę.

 

Dla użytkowników: Regulamin

Pliki cookies

Informujemy, że używamy ciasteczek (plików cookies) w celu gromadzenia danych statystycznych, emisji reklam oraz prawidłowego funkcjonowania niektórych elementów serwisu. Pliki te mogą być umieszczane na Państwa urządzeniach służących do odczytu stron, a korzystając z naszego serwisu wyrażacie Państwo zgodę na używanie cookies, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki.

Więcej informacji o celu używania i zmianie ustawień ciasteczek w przeglądarce: TUTAJ

Wydanie elektroniczne

Kontakt

  • pisz:

    Redakcja serwisu online
    Academia. Magazyn Polskiej Akademii Nauk
    PKiN, pl. Defilad 1, pok. 2110
    (XXI piętro)
    00-901 Warszawa

  • dzwoń:

    tel./fax (+48 22) 182 66 61 (62)

  • ślij:

    e-mail: academia@pan.pl